Typowe objawy
- Wyskakujące reklamy, także poza przeglądarką.
- Nowa strona startowa lub wyszukiwarka, której nie ustawiałeś.
- Nieznane rozszerzenia w przeglądarce albo programy, których nie instalowałeś.
- Komputer nagle mocno zwolnił, wentylator pracuje przy bezczynności.
- Znajomi dostają od Ciebie dziwne wiadomości, a na koncie są logowania z nieznanych miejsc.
- Pliki mają zmienione nazwy i nie dają się otworzyć, a na ekranie jest żądanie okupu. To ransomware.
Skąd się biorą
Najczęściej z fałszywych SMS-ów i maili (np. „dopłata do przesyłki”, „blokada konta”), „darmowych” programów i pirackich wersji, a także z fałszywych komunikatów w przeglądarce typu „Twój komputer jest zainfekowany, zadzwoń pod numer…”. Prawdziwy Microsoft ani bank nie dzwonią z prośbą o instalację programu do zdalnego dostępu.
Co zrobić, krok po kroku
- Odłącz internet: wyłącz Wi-Fi albo wyjmij kabel.
- Z innego urządzenia (np. telefonu) zmień hasło do poczty, a potem do banku i portali społecznościowych.
- Włącz weryfikację dwuetapową wszędzie, gdzie się da.
- W Windows uruchom Zabezpieczenia Windows → Ochrona przed wirusami i zagrożeniami → Opcje skanowania → pełne skanowanie albo skanowanie offline Microsoft Defender.
- Usuń z przeglądarki nieznane rozszerzenia i przywróć jej ustawienia domyślne.
- W Ustawieniach → Aplikacje posortuj programy po dacie instalacji i odinstaluj te, których nie znasz.
Gdy chodzi o pieniądze
Jeśli podałeś dane karty, zalogowałeś się do banku przez podejrzany link albo zainstalowałeś program na prośbę „konsultanta”, natychmiast zadzwoń do swojego banku i zablokuj dostęp. Podejrzane SMS-y możesz bezpłatnie przekazać na numer 8080 (CERT Polska), a incydenty zgłosić na stronie incydent.cert.pl.
Ransomware: zaszyfrowane pliki
Odłącz komputer od sieci i od dysków zewnętrznych, żeby nie zaszyfrowały się kopie. Nie płać okupu, bo nie daje to gwarancji odzyskania plików. Zgłoś incydent i skontaktuj się z serwisem przed jakimikolwiek próbami naprawy.
Kiedy wezwać serwis
Gdy objawy wracają po skanowaniu, gdy chodziło o bank albo gdy nie masz pewności, czy komputer jest czysty. Usuwanie wirusów i optymalizacja kosztują od 150 zł. Prostsze przypadki załatwiamy zdalnie. Jeśli system jest mocno zainfekowany, bezpieczniej jest zrobić kopię plików i zainstalować system od nowa. Zobacz: usuwanie wirusów w Krakowie.